Rytm życia

Dominacja

admin — Tue, 09 Sep 2008 22:16:30 +0000

Zwykle dominuje ustalona przez nas pożądana wartość. Jeśli współpracownik prosi o rozmowę na lemat problemów klienta naszej firmy, pana X, a ja akurat przygotowuję się do dyskusji z kierownictwem firmy na temat obrotów oczekiwanych w przyszłym kwartale, to moje ?nie” wydaje się ustalać właściwy priorytet. I najprawdopodobniej właśnie tak jest, chociaż możliwe, że popełniam błąd: gdyż być może pan X jest ważnym klientem, a ja to zlekceważyłem. Kiedy przeglądam wieczorem gazetę, a syn nieśmiało prosi o pomoc w matematyce, to moje ?nie” wyznacza najprawdopodobniej fałszywy priorytet. Jednak w obu przypadkach tłumaczymy się brakiem czasu. W rzeczywistości oznacza to: teraz nie ma cię na mojej liście priorytetów.
Potrzeba wewnętrznej harmonii, uporządkowanego, ustabilizowanego życia w spokoju i poczuciu pewności, skłaniają nas do szybkiego ustalania wartości. To oszczędza czas, chroni przed sporami, pozwala uniknąć ponownego sprawdzania i konfrontacji. Takie postępowanie nie jest realistyczne, gdyż świat stałe się zmienia, wymagając, abyśmy i my stale zmieniali nasze wartości, oceny. Stereotyp: dobry - zły, nie wystarczy.
Każdy ma takie swoje Chiny. Łatwiej jest z góry przypisywać pewną wartość, blokując w ten sposób nowe doświadczenia, niż porównywać rzeczywiste wartości z przyjętymi pożądanymi wartościami. Oceniając według wartości rzeczywistych nie tylko narażamy naszą wewnętrzną harmonię, ale ryzykujemy niezgodność ze społecznymi konwencjami. Uczenie się jest trudne.

Uczenie się

admin — Tue, 09 Sep 2008 22:14:26 +0000

Warunkiem uczenia się jest powtarzanie doświadczenia i w przyszłości korygowanie zachowania w zależności od tego, czy uprzednio to zachowanie przyniosło sukces czy porażkę. Eksperymentowanie trwa dopóty, dopóki nie zostanie ustalona wartość. Zwiększenie precyzji i polepszenie dopływu informacji pozwala oszczędzić energię, a odpowiednie reagowanie szybciej prowadzi do upragnionego celu.
Jeśli przydaliśmy doświadczeniu wartość ?dobre”, wtedy odczuwamy potrzebę powtarzania go; jeśli wynikiem jest ?złe” - będziemy się starali unikać podobnych doświadczeń. Na niebezpieczeństwo przedwczesnych ocen zwracaliśmy już uwagę: uprzedzenia prowokuj ą błędne zachowania. Przestajemy się uczyć.
Im dłużej powtarzamy doświadczenie - czyli: uczymy się - tym większa staje się nasza szansa na rozwój nowych możliwości. Przebieg procesu uczenia się zależy od naszej decyzji. Kiedy już przyporządkuję doświadczeniu jakąś wartość - dobre lub złe, wystarczające lub niewystarczające - zamykam krąg. Szare komórki zostają zwolnione z obowiązku zajmowania się tym doświadczeniem, podejmują inne zadania. Ale przecież wcale nie musi tak być - równie dobrze możemy uczyć się dalej. Zamiast jednego obcego języka (ocena: wystarczy) - moglibyśmy opanować trzy albo sześć; zamiast marnie grać na fortepianie (ocena: nieciekawe i zbyt wyczerpujące!) - dostarczać prawdziwej rozkoszy dla ucha. Techniczne możliwości tkwią w większości z nas. To my decydujemy: tylko dotąd, albo: dalej. To my przypisujemy wartość. Ciało jest z reguły zdolne dać z siebie o wiele więcej niż pozwalamy mu przez nasze wolicjonalne decyzje.
Ustalamy priorytety, tłumacząc sobie, że przecież nie mamy czasu na wszystko. Oczywiście, wraz z pojawieniem się nowego procesu albo zainteresowania zmieniamy hierarchię i czasowe następstwo naszych doświadczeń. Jeden chce grać na pianinie, drugi - uczyć się języków. jeszcze inny uwielbia wygrzewać się na słońcu. Ma do tego prawo, to jego decyzja. Ale wyjaśnienie ?nic mam czasu” na to czy na co innego - to fałsz.
Czas mamy zawsze. To, jak go podzielimy, zależy od naszych priorytetów: dobre rozplanowanie czasu to także sprawa odpowiedniego wyznaczenia priorytetów. Jesteśmy tutaj zwykle poddani wewnętrznym i zewnętrznym naciskom, które przeszkadzają nam w starannym sprawdzeniu wartości rzeczywistej oraz wartości zadanej.

Uczenie się i wartościowanie

admin — Tue, 09 Sep 2008 22:13:52 +0000

Doświadczanie uczuć wiąże się z przyjemnością bądź z przykrością. Zależy to od stopnia zadowolenia, jakie wywołuje dany bodziec. Przyjemność lub ból, wstręt lub apetyt na coś możemy odczuwać z taką samą intensywnością. Wartościujemy i oceniamy zgodnie z tymi odczuciami: coś jest dobre albo złe. Te oceny, wartości przenosimy także na kojarzące się z danym doświadczeniem zjawiska: przechodzimy z doznań i oczekiwań konkretnych na abstrakcyjne. Oczekiwanie sukcesu napełnia nas zadowoleniem, wyobrażenie sobie porażki dotyka nas boleśnie. W pierwszym przypadku nasze ciało wyraża uczucie zadowolenia rozluźniając się. w drugim - odpowiada blokadami i spięciem.
Te zjawiska wykorzystuje psychologia reklamy. Siłą reklamy jest obietnica przyjemności. Pokazuje to wyraźnie, jak niezawodnie funkcjonuje proces wartościowania przez ciało drogą skojarzeń - i jak dalece nasze ciało ulega manipulacji. Weźmy reklamę papierosów. Powiew wielkiego, dalekiego świata, przemierzanie na koniu rozległej, falującej prerii, odświeżający cień palmowych gajów, plaża i spieniony ocean, wolność, swoboda na łonie nieskalanej natury - to stale wykorzystywane motywy, sygnały reklamowych komunikatów. W naszym ciele ro/.bud/ają one przyjemne oczekiwania - i już połknęliśmy haczyk: ta marka musi być dobra. Tylko ilu palaczy zaciąga się papierosem siedząc nocą przy ognisku, spoglądając na Rocky Mountains i słuchając rżenia rączego mustanga? Tak naprawdę z hasłem ?papieros” powinien nam się kojarzyć zaduch knajpy, zażółcone firanki i poplamione nikotyną palce, zadymione restauracje, udręka narad i zebrań, długie nocne posiedzenia i poranki po nich, nieświeży oddech. Ale nie - nasze ciało odbiera sygnały natury, daje się uwieść skojarzeniu świeżości, przestrzeni, reaguje przyjemnymi oczekiwaniami. Fakt, że oczekiwania te nie zostaną spełnione, zostaje odrzucony, wyparty ze świadomości, bo przecież żaden palacz nie chce przyznać, że używanie nikotyny to także bodziec prowadzący do uzależnienia. (Nikt nie uznałby tego argumentu za chwyt reklamowy!) I to mimo że nasze ciało aż nazbyt często sygnalizuje, iż ta ?czysta” przyjemność ma także negatywne skutki. Ale nawet gdy uznamy, że tak jest, gdy się tego nauczymy, z rzadka wyciągamy wnioski z nieprzyjemnych doświadczeń.

Pragnienia

admin — Tue, 09 Sep 2008 22:13:25 +0000

Kiedy nie możemy zaspokoić naszych potrzeb, pragnień, uczuć - przyjmują one często wymiar emocji. Emocje mogą oczywiście być także pozytywne: tak jak wtedy, gdy patrzymy na urzekająco piękny krajobraz, kiedy w podnieceniu czekamy na wieczorne spotkanie, po którym wiele sobie obiecujemy. Jednak częściej odbieramy emocje jako coś negatywnego: nasza czułość i delikatność nie są zauważane, osoba, którą darzymy uczuciem, nie odwzajemnia go, boimy się utracić kogoś albo coś. nie jesteśmy pewni, czy nasze zachowanie zostało właściwie zrozumiane. Rozczarowanie, niepewność, strach burzą naszą równowagę, Emocje angażują całe ciało i dopóki równowaga jest zaburzona, odbija się to na wszystkich naszych działaniach. Na dłuższą metę nie da się właściwie ukryć emocji, zawsze się w jakiś sposób manifestują. Jesteśmy pod naciskiem, pod presją tego. co usiłujemy stłumić, zdusić w sobie. Wewnętrzne napięcie, negatywna energia szukają ujścia na zewnątrz. Jeśli je blokujemy - nacisk wyładowuje się na narządach wewnętrznych, co objawia się zaburzeniami psychosomatycznymi: na nadmierną presję psychiczną ciało reaguje chorobą. Tak jak wartości ciśnienia w kotle parowym ukazują się na zegarze, a gdy to ciśnienie nadmiernie wzrasta, włącza się wentyl bezpieczeństwa, tak przeciążenie i nadmierny nacisk wywołany emocjami ujawnia się w mimice i napięciu mięśni, domagając się takiego wentyla bezpieczeństwa. Dobrze napompowaną piłkę możemy przez jakiś czas przytrzymać pod powierzchnią wody, ale trzeba w to włożyć dużo energii i skupienia. Trudno jednak będzie jednocześnie skoncentrować się na czym innym, na przykład na prowadzeniu rozmowy. Dlatego musimy w pewnym momencie wyjąć na powierzchnię tę naszą piłkę - emocjonalny nacisk; w przeciwnym wypadku wymknie się spod naszej kontroli, i wypłynie w innym, na ogół nieoczekiwanym miejscu. Analogiczny mechanizm działa w przypadku emocji, które zostały wyparte.
Człowiek uczuciowy, świadomy swych emocji, ale nie starający się za wszelką cenę mieć ich pod kontrolą umysłu - to człowiek szczery. Taki człowiek otwarcie pokazuje swoją pozycję, ekspresja uczuć informuje o jego stosunku do danej sytuacji, osoby, odzwierciedla jego nastawienie i system wartości. Sygnały wyrażające uczucia są podstawą komunikacji pomiędzy ludźmi, gdyż każdy kontakt polega na wymianie subiektywnych doświadczeń; nikt z nas nie potrafi postrzegać obiektywnie.

Uczucie i emocja

admin — Tue, 09 Sep 2008 22:12:49 +0000

Każdy człowiek ma swój własny rytm, swój sposób chodzenia. Kiedy ktoś - przywódca, polityk - pragnie skierować jakąś grupę albo tłum ludzi ku określonemu celowi, podaje odpowiedni krok -w równym rytmie, równym tempem. To doskonale działa - poczynając od wojskowej musztry a na marszach demonstracyjnych kończąc. Kiedy poruszamy się w takt tak samo jak inni - czujemy się z nimi w harmonii i zgodzie.
Rytmiczne sygnały wysyłamy także wtedy, kiedy chcemy zwrócić czyjąś uwagę, wyrazić niecierpliwość albo pokryć niepewność. Wyraźnie narzuca się wtedy odejście od naturalnego rytmu. Już zrozumieliśmy, o co chodzi rozmówcy, i wyrzucamy z siebie szybkie tak-tak, z niecierpliwością bębnimy w stoi palcami, stukamy jakimś przedmiotem, uderzamy dłonią o udo. Kilka miarowych ruchów ciała -i przyjmujemy właściwą postawę, szykując się do przemowy: raz-dwa-trzy i zaczynamy.
Obraz ruchu odzwierciedla wewnętrzną harmonię albo dysharmonię. Niemiarowość w rytmie i takcie wskazują na labilność, ruch niezborny - na zaburzenie. Można stąd wywnioskować, że każde uczucie, każda emocja jest skutkiem silnego związku pomiędzy nami a jakąś sytuacją, przedmiotem, pragnieniem. Gdybyśmy nie mieli do nich żadnego stosunku, te sprawy by nas nic poruszały.
Jest zasadnicza różnica pomiędzy uczuciem a emocją, niestety, większość ludzi nie zdaje sobie z tego sprawy6.
Z jednej strony mianem uczucia określamy to wszystko, co dociera do nas za pośrednictwem zmysłów. Mówimy o uczuciu chłodu albo ciepła, odbieramy wrażenie formy i kształtu, czujemy smak i zapachy. Takie uczucia nie zaburzają naszej wewnętrznej równowagi, nie prowadzą do konfliktu. Na ogół możemy bowiem zaspokajać związane z nimi potrzeby: gdy marznę, zakładam coś ciepłego, kiedy jest zbyt gorąco - zdejmuje kurtkę. Nie jem potraw, które mi nie smakują, a kiedy hałas jest zbyt duży - zatykam uszy. To samo dotyczy uczuć płynących z naszego wnętrza: czułości, miłości, zadowolenia, złego samopoczucia. Uczuciom tym dajemy wyraz w słowach i gestach, przynosimy kwiaty, jesteśmy delikatni, zwracamy się o pomoc. Otoczenie akceptuje to i odpowiada na nasze sygnały, a to pomaga zachować wewnętrzną równowagę.